اصولاً در برنامه عملیاتی ، نیروهای انتظامی ، ماموران آتش نشانی، اورژانس های بیمارستان ها، که از قبل دراین خصوص آموزش دیده اند رسیدگی به مهمترین بخش های سانحه دیده را برعهده گیرند. اما از همین جا است که تعداد نیروهای امداد گر نسبت به وسعت و عظمت حادثه ممکن است کم، یا بسیار کم باشد و لازم شود که از همین رسته از نیروها در شهرهای مجاور و در دسترس نیز دعوت به همکاری شود و درصورت عدم دسترسی سریع یا عدم کفایت نیروها به عدم استفاده از چنین نیروهایی درسطح ملی، سایر نیروها یا به اصطلاح نیروهای مردمی ( که معمولاً تخصص و مسئولیت کمتری نسبت به نیروهای موظف دارند) به امداد فراخوانده شوند.

طبیعی است که در روش های قدیمی برنامه ریزی و مدیریت بحران، قبل از همه نیروهای ملی یا مستقر در مرکز اداری ـ سیاسی کشور به همکاری دعوت می شدند؛ لیکن هم اکنون در اجرای سیساست عدم تمرکز و توسعه بخشیدن به قابلیت های شهر و منطقه و بنابراین نیروهای محلی، دعوت از نیروهای ملی در اولویت نیست؛ مگر در مواردی تخصصی و اجتناب ناپذیر.

برنامه مقابله با بحران در هر شهر و روستا تابع برنامه مقابله با بحران در منطقه ( و بیش از همه به مفهوم جغرافیایی منطقه ) و از آنجا تابع برنامه مقابله با بحران درکل کشور یا برنامه ملی مقابله با بحران، به ویژه بحران های ناشی از حوادث غیر مترقبه طبیعی است :

- از این نظر که شناخت نوع «حوادث طبیعی» معمولاً مورد مطالعه در علوم زمین (زمین شناسی ـ هواشناسی ـ جغرافیا...)» پیامدها و شرایط مقابله در برابر آن ها در هر شهر و روستا معمولاً در محل و جامعه ساکن در آنجا شناخته شده تر است اولویت با برنامه ریزی در محل و به اصطلاح درچارچوب برنامه ریزی شهری ـ منطقه ای است ( که در صورت ضعف تخصصی، از جمله تخصص درمدیریت و برنامه ریزی ، می تواند توسط اعزام متخصصین مربوط از مرکز ، جبران شود).
- اما از این نظر که همفکری ـ همصدایی و همکاری ، یابه طور کلی مشارکت مردم در سراسر کشور درحل و فصل مسایل و معضلات یکدیگر می تواند نه تنها سبب سیاستگذاری ها ـ خط مشی گذاری ها ـ تصمیم گیری ها ـ سازماندهی ها ـ و ... برنامه ریزی های عملیاتی و مدیریت های اجرایی بسیار بهتر و به خصوص هزینه هایی کمتر با فایده هایی بیشتر گردد چه بهتر که مجموع برنامه های شهری و منطقه ی جمعبندی شده برنامه مقابله با حوادث و سوانح در کل کشور را پدید آورند و به صورت یک قانون لازم الاجرا، مجهز به مقررات و آییننامه ای تابعه تقریباً یکبار برای همیشه بنیانگذاری چنین امری ضروری را به صورتی علمی و منطقی درآورند.
نکته ی بسیار مهم در برنامه یزی ها و مدیریت های عملیاتی به موقع این است که از قوانین تا دستورالعمل ها همه حتی الامکان به اختصار، ساده و همه فهم، انعطاف پذیر و هماهنگ باشند ، همه موارد احتمالی ، اعم از کوچک و بزرگ و ملی و منطقه ی و ...، را دربرگیرند و به نحوی تنظیم شوند که فعالیت های امدادگرانه تمام سازمان های دولتی ـ عمومی ـ غیر دولتی را در برگرفته فعالیت های آن ها را تسهیل کنند؛ بنابه چنین برنامه ای عملیاتی :

سطوح عملیات : مجموعاً در سه سطح است :
- تمرینات روزمره برای آمادگی همیشگی
- پیگیری حوادث طبیعی در سراسر جهان
- برآورد میزان فعالیت های لازم

وظایف حمایت عملیاتی : عبارتند از:
- تهیه فهرست ترتیبی وقایع طی حادثه
- تهیه فهرست اقدامات ضروری
- ترسیم و تحلیل سیستم های مقابله ، به ویژه:
- ترسیم قبلی سیستم اطلاع رسانی در زمان حادثه
تعریف خطرات و ارزیابی خسارات ناشی از آنها : از جمله با توجه به :
- دوره های تقریبی وقوع حادثه
- میزان احتمال وقوع هر حادثه
- پیامدهای مهم یا کمتر مهم هر حادثه

« امداد» مربوط به خطری موجود یا خطری احتمالی است که جان و مال مردم را تهدید می کند. وسعت و اهمیت حادثه طبیعی مستلزم امداد رسانی از سوی سازمان ها و افراد معینی است که سازمان یافته و هماهنگ، تحت نظر مدیریت محلی ( شورای استان و استاندار، شورای شهر و فرمانداری و شهرداری ، شورای روستا،و ... ) ، یا جانشین آن ، در سه حوزه مشخص وارد عمل می شوند:
- خدمات مربوط به اطفاء حریق ، و ...
- فوریت های پزشکی
- تامین امنیت جانی و مالی افراد
شاید لازم به یادآوری نباشد که چنین تشکیلاتی نه تنها در موارد حوادث غیر مترقبه طبیعی ، بلکه در مواردی چون آتش سوزی های گسترده، قطع گاز و برق شهر، قطع آب ، برف و یخبندان و ... نیز می توانند وارد عمل شده مدد رسان باشند.
سازمان های آتش نشانی ـ جمع آوری آبهای سطحی ـ لجستیکی و امثال آنان به صورتی مستقیم یا غیر مستقیم جزء این تشکیلات محسوب می شوند.

بحران در این مقاله به مفهوم حوادث غیر مترقبه طبیعی نظیر سیل، رانش زمین ، ریزش بهمن، زلزله و ... حتی یخبندان و خشکسالی است که قبل از هر چیز به هواشناسی ، اقلیم شناسی ، زمین شناسی ، جغرافیای شهری و روستایی ، شهرسازی و به ویژه شهرداری(مدیریت شهری) مربوط می شود. و بنابراین آماده سازی جامعه و آموزش نیروهای مردمی داوطلب را نیز می بایست، طبیعتاً و قبل از هر چیز ، برشناخت محل، یعنی جغرافیا، به ویژه جغرافیای شهری و روستایی نهاد و آنگاه به سایر آموزش های ضروری و لازم و تجارب مهندسی اداری ـ اجتماعی شناخته شده و موفق در جهان پرداخت.
است که در تحلیل هزینه / فایده خود، فراتر از مباحث خشک و خاص فنی و اقتصاد مهندسی، هدفی مگر درچارچوب اهداف اخلاقی و انسانی نمی تواند داشته باشد.توپوگرافی شهر، اقلیم شناسی شهر، نقش و جایگاه آمایشی- بازرگانی شهر (مثلاً به اصطلاح برسر چهارراهی قرار داشتن )، مرکزیت سیاسی، نقشه های معابر، شبکه آب و فاضلاب ، شبکه گاز و برق ، مراکز خدمات عمومی و ... حتی مذهب و اعتقادات عمومی حاکم در زمره موضوعاتی هستند که مسلماً به امدادگران در زمان امداد کمک می کنند. مورد بحران ، موردی از رشد وتوسعه و بنابراین اهداف اساساً اقتصادی و در مقوله مهندسی اقتصاد نیست ؛ همچنان که فنی و درحوزه فعالیت مدیریت های فنی نیز نیست ... بلکه برعکس، مدیریتی اجتماعی و از نوع برنامه ریزی هایی اجتماعی است که در تحلیل هزینه / فایده خود، فراتر از مباحث خشک و خاص فنی و اقتصاد مهندسی، هدفی مگر درچارچوب اهداف اخلاقی و انسانی نمی تواند داشته باشد.